AI ฉลาด เก่งและซับซ้อนเกินไป จนผู้สร้างก็ไม่เข้าใจว่ามันทำงานอย่างไร

เว็บไซต์ MIT Technology Review เผยถึงปัญหาใหม่ของโลก ที่น่าจับตา เมื่อ AI ที่พัฒนาอย่างก้าวกระโดด จากเทคนิค Deep Learning ทำให้ AI ปัญญาประดิษฐ๋ เก่งขึ้นมาก จนผู้สร้างมัน ยังไม่เข้าใจถ่ว่ามันทำงานได้อย่างไร

โดยการเรียนรู้ของ AI ตามแนวทาง Deep Learning ทำงานหลายชั้นซ้อนกัน เหมือนเส้นประสาทของมนุษย์ โดย AI จะเรียนรู้รูปแบบจากข้อมูลปริมาณมหาศาล แล้วสร้างโมเดลของตัวเองขึ้นมา ในยุคที่ AI ยังไม่ซับซ้อนมาก เราอาจเข้าใจโมเดลที่มันสร้างขึ้นได้ไม่ยากนัก แต่พอมาถึงยุคปัจจุบัน มนุษย์อาจเริ่มตามมันไม่ทันแล้ว เพราะมันฉลาด และมีความซับซ้อนขึ้นมาก

ตัวอย่างระบบ AI ที่เจอปัญหานี้คือ Deep Patient ระบบเรียนรู้ข้อมูลสุขภาพของโรงพยาบาล Mount Sinai Hospital ในนิวยอร์ก ที่ใช้ข้อมูลผู้ป่วย 7 แสนคนมาวิเคราะห์และพยากรณ์สาเหตุของโรคได้อย่างแม่นยำ ซึ่งในหลายกรณีแพทย์ที่เชี่ยวชาญอาจมองไม่เห็นแพทเทิร์นแบบเดียวกับที่ Deep Patient มองเห็นด้วยซ้ำ แต่ Joel Dudley หัวหน้าทีมวิจัยก็ยอมรับว่าพวกเขาสามารถสร้างโมเดลขึ้นมาได้ แต่ไม่รู้ว่ามันทำงานได้อย่างไร

ตัวอย่างภาพจาก Deep Dream ของกูเกิล (ภาพทั้งหมด)

นักวิจัยด้าน AI พยายามแก้ปัญหานี้กันบ้างแล้ว เช่น โครงการ Deep Dream ของกูเกิล ที่ปรับการทำงานของระบบ image recognition จากการตรวจหาวัตถุในภาพ มาเป็นการวาดหรือดัดแปลงภาพแทน (กลับกระบวนการทำงานกัน) เพื่อให้มนุษย์สามารถมองเห็นว่า AI มองเห็นอะไรในภาพ

DARPA หน่วยงานวิจัยของกระทรวงกลาโหมสหรัฐเองก็ ค้นคว้าเรื่องนี้ เพราะการใช้ AI ในการทหาร จำเป็นต้องอธิบายได้ว่าการตัดสินใจของ AI เกิดจากอะไรบ้าง แต่นักวิจัยในวงการ AI หลายรายก็ให้สัมภาษณ์ว่า โลก AI ยังห่างไกลกับการพัฒนาให้ AI อธิบายเหตุผลของมันได้ (“We’re a long way from having truly interpretable AI.”)