สาเหตุที่กองทัพ “เจงกีส ข่าน” ล้มเลิกแผนการพิชิตยุโรป

สาเหตุที่กองทัพ “เจงกีส ข่าน” ล้มเลิกแผนการพิชิตยุโรป

ขณะที่พลังอำนาจของจักรพรรดิ “เจงกีส ข่าน” กำลังแผ่ขยายไปทั่วเอเชียและสร้างความหวาดหวั่นให้ชาวยุโรป เหตุใดกองทัพมองโกลถึงหยุดการรุกรานและเดินทัพกลับบ้านทั้งๆ ที่น่าจะสามารถยึดครองโลกได้ง่ายดาย

ย้อนกลับไปในปี 1206 จักรพรรดิเจงกีส ข่าน แห่งมองโกเลีย ผู้รวบรวมชาวมองโกเลียให้เป็นปึกแผ่น ผู้ก่อตั้งจักรวรรดิมองโกล ผู้ปราบชนเผ่าต่างๆ ในจีนและทวีปเอเชียจนศิโรราบ กำลังเดินทัพแผ่ขยายอำนาจออกไปในทวีปยุโรปเพื่อปกครองโลกทั้งใบ

ด้วยกลยุทธ์สุดโหดและกองทัพที่เกรียงไกร ดูเหมือนว่าจะไม่มีสิ่งใดต้านทานไม่ให้ข่านประสบความสำเร็จได้ แม้เขาจะเสียชีวิตไปแต่บุตรชายก็สืบทอดอำนาจและเอาชนะกองทัพของฮังการีและโปแลนด์ แต่ทำไมจู่ๆ กองทัพมองโกลถึงหยุดที่เวียนนาและเดินทางกลับทวีปเอเชีย

นักประวัติศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญได้แต่คาดเดาสถานการณ์และเหตุผล จนกระทั่งในปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบสาเหตุที่กองทัพของข่านหยุดชะงัก ปัจจัยสำคัญก็คือ “การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” สภาพอากาศและสภาพแวดล้อมที่หนาวเย็นและเปียกชื้น ทำให้กองทัพของข่านไม่สามารถเดินทางต่อไปได้ และกำลังจะแพ้พ่ายให้กับธรรมชาติอย่างไร้ทางสู้

ก่อนถึงฮังการี

นักประวัติศาสตร์ Jack Weatherford กล่าวถึงเจงกีส ข่านในหนังสือ Genghis Khan and the Making of the Modern World ว่า “ไม่ว่าจะวัดจากจำนวนของผู้ที่ข่านพิชิต ดินแดนที่ผนวก หรืออาณาเขตที่ปกครอง เจงกีส ข่าน ได้รับชัยชนะมากกว่าผู้นำทุกคนในประวัติศาสตร์อย่างน้อย 2 เท่า”

หลังจากเจงกีส ข่าน เสียชีวิตลงในปี 1227 ออคได ข่าน บุตรชายของเขาได้รับช่วงต่อและขยายอำนาจของกองทัพมองโกลให้แผ่ไพศาลมากขึ้น พวกเขายึดดินแดนของจักรวรรดิเคียฟรุส (ประเทศยูเครนในปัจจุบัน) และนำม้าหลายพันตัวเดินทัพข้ามทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดในโลกอย่างโกบี

กองทัพมองโกลเดินทางไปถึงฮังการีในปี 1241 กษัตริย์ Béla ที่ 4 แห่งฮังการีอพยพออกจากพระราชวังในเมือง Pest (บูดาเปสต์) กองทัพของออคไดสังหารชาวฮังกาเรียนไปกว่า 1 ล้านคน ไม่ว่าจะเป็นประชาชน อัศวิน ทหาร ขุนนาง หรือชาวไร่ชาวนา แต่ในเดือนธันวาคม 1241 ออคได ข่าน เสียชีวิตอย่างกะทันหันขณะมุ่งหน้าไปทางรัสเซีย Batu หลานชายของเขาขอให้ชาวมองโกเลียเลือกผู้นำคนใหม่ แต่ Batu ไม่ได้เป็นผู้นำแห่งมองโกล เขาได้ปกครอง Golden Horde (รัสเซีย) ขณะที่ Toregene ภรรยาของออคไดได้ครองอำนาจในฐานะ Great Khatun

จุดจบที่พลิกผัน

ทุกอย่างเปลี่ยนผันไปจากแผนการดั้งเดิมของเจงกีส ข่าน กองทัพมองโกลเปลี่ยนทิศทางและมุ่งหน้าลงใต้ไปสู่เซอร์เบียและรัสเซียโดยทิ้งยุโรปไว้ด้านหลัง

นักประวัติศาสตร์พยายามหาเหตุผลมาอธิบายการกระทำที่แปลกประหลาดของกองทัพมองโกลมานานหลายปี กระทั่งนักวิทยาศาสตร์ได้ทำการวิเคราะห์ชิ้นไม้ตัวอย่างจากแผ่นเปลือกโลกยูเรเชีย พบว่าในปีที่อากาศชื้น “วงปี” ของต้นไม้จะหนา ส่วนในปีที่แห้งแล้งวงปีจะมีขนาดผอมบาง และวงปีในช่วงที่กองทัพของเจงกีส ข่าน เดินทางมาถึงยุโรป อากาศหนาวเหน็บและเย็นชื้นติดต่อกันนานถึง 3 ปี ตั้งแต่ปี 1238 ถึง 1241

อากาศที่เปียกชื้นและพื้นที่เฉอะแฉะทำให้กองทัพม้าแห่งมองโกลที่เกรียงไกรไม่สามารถเดินทางต่อไปได้ นอกจากนี้อาหารยังเน่าเสียและไม่สามารถทำการเพาะปลูกได้ ออคไดต้องตัดสินใจทิ้งสภาพอากาศที่เลวร้ายไว้เบื้องหลังนั่นก็คือการหันหลังออกมาจากยุโรป

สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นก็คือเขาเสียชีวิต เกิดการแย่งชิงอำนาจระหว่างบุตรชาย หลานชาย และญาติๆ ของเจงกีส ข่าน จักรวรรดิมองโกลเกิดความแตกแยกจนไม่สามารถรวมอำนาจได้อีกครั้ง

ตั้งแต่นั้นมาชาวมองโกลก็แตกออกเป็นกลุ่มๆ อาศัยอยู่ในพื้นที่ของจีน อินเดีย เปอร์เซีย และไซบีเรีย โดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ที่เขตปกครองตนเองมองโกเลียใน ภูมิภาคปกครองตนเองของจีนในปัจจุบัน

จากการค้นพบหลักฐานเกี่ยวกับสภาพอากาศในยุคสมัยของออคได ข่าน สามารถพิสูจน์ได้ว่า “ธรรมชาติ” คือปัจจัยหลักที่ทำให้ประวัติศาสตร์โลกเปลี่ยนแปลง ไม่ว่าพลังอำนาจของมนุษย์จะยิ่งใหญ่เพียงใด แต่เราก็ไม่มีวันเอาชนะธรรมชาติได้อย่างแท้จริง

Cr.Pullap Vannasorn