เรือนจำกลางนครปฐม ย้ายเรือนจำที่อยู่ในเมืองออกไปนอกเมือง

และเพื่อประสิทธิภาพในการดูแลรักษาความปลอดภัย รวมถึงเพื่อแก้ปัญหาความแออัดของเรือนจำได้ เกียรติศักดิ์ บอกว่า เรือนจำกลางเดิมสร้างไว้รองรับนักโทษได้เพียง 1,500 คน แต่เนื่องจากเรือนจำแห่งนี้ต้องรองรับนักโทษทุกประเภท ในอดีตนักโทษจากหัวเมืองภาคกลางลงไปถึงหัวเมืองทางใต้จะถูกนำตัวมาคุมขังรวมไว้ที่นี่ เมื่อครั้งยุบเรือนจำตะรุเตาก็นำนักโทษมาไว้เช่นกันในปี 2511 เคยมีนักโทษสูงถึง 3,500 คน จึงต้องย้ายไปสร้างเรือนจำกลางแห่งใหม่บนพื้นที่ 38 ไร่นอกเมืองแทน ปิดฉากเรือนจำอายุ 117 ปี

อย่างไรก็ดี ด้วยทำเลยอดเยี่ยม อยู่ใจกลางเมือง เพียง 500 เมตรจากองค์พระปฐมเจดีย์ มองจากประตูเรือนจำไป สามารถเห็นองค์พระปฐมเจดีย์ได้ชัดเจน กระทรวงวัฒนธรรม จึงได้ขอใช้พื้นที่นำมาจัดสร้างเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ (พช.) จ.นครปฐม แห่งใหม่ เพื่อแก้ปัญหาความคับแคบของพิพิธภัณฑ์หลังเก่าเช่นกัน
โดยข้อเท็จจริงแล้ว พช.นครปฐม อยู่ร่วมสมัยกับเรือนจำกลาง เพราะมีประวัติแรกตัดจัดตั้งไล่เลี่ยกัน ราว พ.ศ.2444

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ให้รวบรวมโบราณวัตถุต่างๆ ที่ขุดค้นพบใน จ.นครปฐม มาจัดแสดงไว้ที่เดียวกัน แรกเริ่มเก็บไว้ตามรอบระเบียงคดองค์พระปฐมเจดีย์ ต่อมา กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงให้ย้ายมาเก็บไว้ในวิหารตรงข้ามพระอุโบสถ และประทานชื่อวิหารว่า “พระปฐมเจดีย์ พิพิธภัณฑสถาน " ซึ่งจัดตั้งเป็น พช.นครปฐม ในเวลาต่อมา ส่วนอาคารจัดแสดงหลังปัจจุบัน เปิดใช้เมื่อ พ.ศ.2514 อย่างไรก็ตาม พช.นครปฐม แห่งนี้มีพื้นที่จัดแสดงเพียง 410 ตารางเมตร การจัดแสดงโบราณวัตถุ นิทรรศการต่างๆ จึงทำได้อย่างจำกัด ทั้งๆ ที่ นครปฐม อาจเป็นศูนย์กลางของแหล่งอารยธรรมทวารวดี ซึ่งกระจายอยู่ในลุ่มน้ำเจ้าพระยา ขณะที่การขยับขยายก็ดำเนินการได้ยาก เพราะตัว พช.นครปฐรมตั้งอยู่ในพื้นที่ของวัดพระปฐมเจดีย์

อนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร บอกว่า มีโบราณวัตถุ สมัยทวารดี ขุดค้นเจอในนครปฐมจำนวนมาก โดยเฉพาะศาสนวัตถุที่ทำให้เราได้รู้ว่า พุทธศาสนาได้เจริญรุ่งเรืองในดินแดนแห่งนี้มากว่า 1,300 ปีแล้ว ในอดีต ทะเลกินอาณาเขตมาเกือบถึงนครปฐม พื้นที่ซึ่งอยู่ใกล้ปากแม่น้ำท่าจีนจึงเป็นศูนย์การเผยแผ่พุทธศาสนาที่รับมาจากอินเดีย

“มีโบราณวัตถุขุดค้นเจอทั้งสิ้น 1,873 รายการ จัดแสดงเพียง 251 รายการ เหลืออีก 1,622 รายการ ต้องเก็บไว้ในคลังซึ่งอยู่ชั้นบนของอาคารจัดแสดง อย่างไรก็ตาม พช.นครปฐรมแห่งใหม่ จะขอใช้พื้นที่ของเรือนจำเก่าจำนวน 6 ไร่ จากพื้นที่ทั้งหมด 33 ไร่ และได้เขียนแบบอาคารจัดแสดงให้มีพื้นที่จัดแสดงถึง 1,300 ตารางเมตร โดยจะใช้งบประมาณปี 2561 การก่อสร้างคาดใช้เวลาก่อสร้าง 3-4 ปี" อนันต์ กล่าว

เทศบาลเมืองนครปฐม ยังขอพื้นที่ส่วนที่เหลือมาสร้างเป็นสวนสาธารณะด้วย เพื่อให้เป็นปอดแห่งแรกของคนนครปฐม เพราะปัจจุบันในตัวเมืองยังไม่มีสวนสาธารณะอย่างเป็นทางการ แต่ในส่วนของการเปลี่ยนแปลงจากเรือนจำไปสู่พิพิธภัณฑ์แล้ว ต้องถือว่าเรือนจำเก่าแห่งนี้ เป็นหน้าประวัติศาสตร์เชื่อมต่อประวัติศาสตร์ 2 ยุคสมัย ถ่ายทอดเรื่องราวสมัยรัตนโกสินทร์ ย้อนไปถึงการจัดแสดงโบราณวัตถุ เรื่องราวในอารยธรรมมื่อกว่าพันปีที่ผ่านมา